وقتی زانو هم نیست، پروتز بالای زانو از کجا شروع میشود؟
پروتز بالای زانو (Above Knee Prosthesis یا AK) برای افرادی ساخته میشود که قطع عضو از ناحیه ران یا فوق زانو اتفاق افتاده است. برخلاف پروتز زیر زانو که مفصل زانو سالم است و فقط ساق شبیهسازی میشود، اینجا پروتزیست باید هم ران، هم زانو و هم ساق را در یک سیستم هماهنگ طراحی کند.
این پیچیدگی بیشتر است اما نباید نگرانکننده باشد. امروزه پیشرفتهای چشمگیری در این حوزه اتفاق افتاده و بسیاری از افرادی که پروتز بالای زانو دارند، زندگی کاملاً فعالی دارند. کلید این موفقیت، انتخاب درست مفصل زانوی مصنوعی متناسب با سبک زندگی و شرایط بدنی شماست.
برای آشنایی با هزینههای این نوع پروتز میتوانید صفحه قیمت پای مصنوعی را مطالعه کنید.
مهمترین بخش پروتز بالای زانو: مفصل زانوی مصنوعی
قلب پروتز بالای زانو، مفصل زانوی مصنوعی است. این قطعه تعیین میکند که راه رفتن شما چقدر طبیعی، پایدار و راحت خواهد بود. چهار نوع اصلی از مفصل زانو مصنوعی وجود دارد که هر کدام برای شرایط و نیازهای خاصی طراحی شدهاند.
انواع مفصل زانوی پروتزی برای پای مصنوعی بالای زانو
۱. مفصل زانوی تک محوره (Monocentric)
سادهترین و قابل اعتمادترین نوع است. این مفصل اجازه خم و راست شدن در یک صفحه را میدهد همان حرکتی که در راه رفتن معمولی نیاز داریم. برای کسانی که تازه وارد دنیای پروتز بالای زانو میشوند یا سطح فعالیت روزانهشان سبک تا متوسط است، این مفصل گزینهای مطمئن و مقرونبهصرفه است.
نقطه قوتش سادگی است قطعات کمتر یعنی خرابی کمتر و نگهداری آسانتر.
۲. مفصل زانوی چند مرکزی (Polycentric / چهار میله)
این مفصل با چند محور طراحی شده که راه رفتن نرمتر و پایدارتری ایجاد میکند. ثبات بهتری در لحظه اتکا روی پا دارد و برای حرکاتی مثل نشستن، برخاستن و راه رفتن در سطوح ناهموار عملکرد بهتری نشان میدهد.
مناسب برای افرادی که سطح فعالیت متوسط تا بالا دارند و میخواهند الگوی راه رفتن طبیعیتری تجربه کنند.
۳. مفصل زانوی هیدرولیک
این مفصل از مقاومت مایع برای کنترل حرکت زانو استفاده میکند. ویژگی مهمش این است که با تغییر سرعت راه رفتن هماهنگ میشود یعنی اگر تند راه بروید یا آهسته، مفصل خودش تنظیم میکند.
نتیجه؟ راه رفتن نرمتر، طبیعیتر و خستگی کمتر. برای کسانی که در طول روز فعالیت متنوعی دارند از خانه تا محیط کار مفصل هیدرولیک انتخاب بسیار محبوبی است.
۴. مفصل زانوی هوشمند (میکروپروسسور / Microprocessor Knee)
پیشرفتهترین فناوری موجود در دنیای پروتز بالای زانو. این مفصل دارای ریزپردازندهای است که در هر لحظه حرکت زانو را آنالیز و تنظیم میکند حتی وقتی از پله پایین میروید، روی شیب راه میروید یا سرعتتان تغییر میکند.
برخی مدلهای پیشرفته از فناوری سیال مغناطیسی استفاده میکنند که مقاومت مفصل را لحظهبهلحظه بر اساس فعالیت کاربر تنظیم میکند. نتیجه نهایی طبیعیترین، ایمنترین و راحتترین تجربه راه رفتن با پای مصنوعی بالای زانو است.
مناسب برای افرادی که سطح فعالیت بالا دارند، میخواهند حداکثر کنترل را داشته باشند و آماده سرمایهگذاری در بهترین تکنولوژی موجود هستند.
کدام مفصل زانوی مصنوعی برای من مناسب است؟
این سوالی است که فقط با ارزیابی حضوری میتوان به آن پاسخ دقیق داد. اما چند عامل اصلی وجود دارد که پروتزیست در انتخاب مفصل زانو در نظر میگیرد:
سطح فعالیت روزانه: کسی که بیشتر وقتش را در خانه میگذراند با کسی که هر روز بیرون از منزل فعالیت دارد، به مفصل متفاوتی نیاز دارد.
نیاز به ثبات: آیا شغل یا فعالیت شما نیاز به تعادل و ثبات بالایی دارد؟ این موضوع روی انتخاب مفصل تأثیر مستقیم میگذارد.
تنوع سطوح و سرعت راه رفتن: اگر روی سطوح مختلف (پله، شیب، سنگفرش ناهموار) راه میروید یا سرعتتان در طول روز متغیر است، مفصل هیدرولیک یا هوشمند گزینه بهتری است.
بودجه: مفصلهای تک محوره و چند مرکزی بهصرفهتر هستند و برای خیلی از افراد عملکرد کافی دارند. مفصل هیدرولیک و هوشمند گرانتر است اما کیفیت راه رفتن را چند برابر بهتر میکند.
از راه رفتن با پای مصنوعی بالای زانو چه انتظاری داشته باشیم؟
صادقانه بگوییم: راه رفتن با پروتز بالای زانو از پروتز زیر زانو چالشبرانگیزتر است و زمان یادگیری بیشتری نیاز دارد. اما این به معنای محدودیت دائم نیست بسیاری از کسانی که پروتز بالای زانو دارند، میدوند، ورزش میکنند و زندگی کاملاً مستقلی دارند.
موفقیت در راه رفتن با پای مصنوعی بالای زانو به سه چیز بستگی دارد: انتخاب مفصل مناسب، ساخت سوکت اختصاصی و دقیق و فیزیوتراپی منظم و هدفمند. هر سه با هم کار میکنند.
برای آشنایی کامل پیشنهاد میکنیم از صفحه پروتز پا و همچنین برای آشنایی یا مراحل و نحوه ساخت از صفحه ساخت پروتز پا بازدید نمایید.
اجزای کامل پروتز بالای زانو
یک پروتز بالای زانوی کامل شامل این بخشهاست:
سوکت: اختصاصیترین بخش است. مستقیماً با استامپ (ران باقیمانده) در تماس است و باید دقیقاً متناسب با شکل بدن شما ساخته شود. جنس سوکت میتواند ترموپلاستیک، لمینیت، کربن فایبر یا سیلیکون باشد.
مفصل زانوی مصنوعی: که انواع آن را توضیح دادیم از تک محوره ساده تا هوشمند میکروپروسسوری.
پایلون (لوله اتصال): وزن را از زانو به پنجه منتقل میکند. جنس آن میتواند آلومینیوم، تیتانیوم یا کربن باشد.
پنجه پروتزی: انواع مختلفی دارد. پنجه کربنی انرژی راه رفتن را ذخیره و بازمیگرداند که خستگی را کاهش میدهد.
لاینر: پوشش نرمی که داخل سوکت استفاده میشود و از پوست استامپ محافظت میکند.
سوالات رایج درباره پروتز بالای زانو
آیا با پروتز بالای زانو میتوان دوید؟
با مفصل زانوی مناسب و پنجه کربنی ورزشی، دویدن امکانپذیر است. البته نیاز به تمرین زیاد و پروتز اختصاصی ورزشی دارد.
مفصل چند مرکزی (چهار میله) برای چه کسانی بهتر است؟
برای کسانی که میخواهند ثبات بیشتری در راه رفتن داشته باشند، به خصوص در حین نشستن و برخاستن، و سطح فعالیت متوسط تا بالا دارند.
مفصل زانوی هیدرولیک چقدر دوام میآورد؟
معمولاً ۳ تا ۵ سال با نگهداری مناسب. سرویس دورهای توسط پروتزیست توصیه میشود.
آیا پروتز بالای زانو در آب (دوش، استخر) استفاده میشود؟
پروتزهای استاندارد برای آب طراحی نشدهاند. پروتزهای آبی اختصاصی برای این منظور وجود دارد.
مشاوره رایگان: بودجه و شرایط شما را باید بدانیم تا بهترین پروتز را بسازیم
میدانیم که انتخاب بین مفصل تک محوره، هیدرولیک یا هوشمند وقتی با عددها و اصطلاحات فنی روبرو میشوید، گیجکننده است. به همین خاطر مشاوره اولیه را رایگان گذاشتهایم.
در جلسه مشاوره، شرایط استامپ، سطح فعالیت و بودجه شما را با هم بررسی میکنیم. بعد صادقانه میگوییم که با آن بودجه، چه مفصلی میتوانیم انتخاب کنیم و چه انتظاری از نتیجه نهایی داشته باشید. هیچ تعهدی هم ندارید.
برای آشنایی با محدوده قیمتها قبل از مراجعه، صفحه قیمت پای مصنوعی بالای زانو را ببینید.
