پروتز زیر زانو چیست و برای چه کسانی مناسب است؟
پروتز زیر زانو (Below Knee Prosthesis یا BK) برای افرادی طراحی میشود که قطع عضو از ناحیه ساق پا داشتهاند و مفصل زانویشان سالم و فعال است و نیاز به پروتز پا دارند. این مزیت بزرگی است چون زانوی سالم به معنای کنترل بهتر، راه رفتن طبیعیتر و زمان یادگیری کوتاهتر است.
برخلاف تصور خیلیها، پروتز زیر زانو یک محصول آماده نیست. نوع آن بستگی دارد به شکل استامپ (اندام باقیمانده)، سطح فعالیت روزانه، پیشبینی تغییرات آینده و اولویتهای فردی شما. به همین دلیل هیچ دو پروتز زیر زانویی عیناً یکسان نیستند.
برای اطلاع از هزینهها، صفحه قیمت پای مصنوعی را ببینید.
اجزای پروتز زیر زانو
یک پروتز زیر زانوی کامل از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
سوکت
سوکت آن بخشی از پروتز است که مستقیماً با استامپ در تماس است و تمام وزن بدن از طریق آن منتقل میشود. سوکت بر اساس قالبگیری دقیق از استامپ شما ساخته میشود و با مواد ریزی و الیاف کربن تقویت میشود تا هم محکم باشد هم سبک. اگر سوکت درست ساخته نشود، راه رفتن دردناک و حتی غیرممکن میشود این مهمترین بخش پروتز است.
پایلون
پایلون لولهای از جنس استیل یا تیتانیوم است که سوکت را به پنجه متصل میکند و وزن را از بالا به پایین منتقل میکند. پروتزیست با تنظیم دقیق پیچهای ابتدا و انتهای پایلون، راستای پروتز را در حین راه رفتن تنظیم میکند تا هرچه بیشتر به راه رفتن طبیعی نزدیک شوید. پایلون معمولاً با یک محافظ ابری پوشانده شده و تا حد امکان شبیه ساق پای مقابل تراشیده میشود.
پنجه پروتزی
پنجه متنوعترین قطعه است. از سادهترین نوع با یک محور حرکت تا پیشرفتهترین پنجههای کربنی که در چند جهت حرکت میکنند و انرژی راه رفتن را ذخیره و بازمیگردانند. انتخاب پنجه مستقیماً به سطح فعالیت روزانه و اهداف شما بستگی دارد.
انواع تعلیق پروتز زیر زانو
«تعلیق» به معنای روشی است که پروتز را روی استامپ نگه میدارد. چهار روش اصلی وجود دارد:
تعلیق ساکشن (مکش): ژل لاینر روی استامپ پوشیده میشود و فشار منفی داخل سوکت آن را محکم نگه میدارد. یک منفذ کوچک در انتهای سوکت اجازه میدهد هوا خارج شود. این روش راحت، ایمن و امروزی است.
تعلیق با قفل و پین: لاینر در انتهای خود یک پین دارد که به کف سوکت قفل میشود. تا زمانی که دکمه خاص بیرون سوکت فشار داده نشود، پروتز جدا نمیشود. برای کسانی که به احساس اطمینان بیشتری نیاز دارند، این روش گزینه خوبی است.
تعلیق با استرپ: روشی قدیمیتر با بندهای چرمی که روی ران بسته میشوند. امروزه کمتر استفاده میشود اما در موارد خاص هنوز کاربرد دارد.
تعلیق سوپراکندیلار: از ویژگیهای طبیعی آناتومی پا برای نگه داشتن سوکت استفاده میکند. روشی قدیمیتر که امروزه مرسوم نیست.
اجزای زانو در پروتز زیر زانو چرا زانو مهم است؟
در پروتز زیر زانو، مفصل زانوی طبیعی حفظ شده است و این یعنی زانوی خودتان وظیفه هدایت حرکت را بر عهده دارد. به همین دلیل قدرت عضلات زانو و لگن قبل از دریافت پروتز اهمیت زیادی دارد. پروتزیست در ارزیابی اولیه توانایی صاف کردن کامل زانو و لگن تا ۱۰ درجه را بررسی میکند چون این مستقیماً روی کیفیت راه رفتن با پروتز تأثیر میگذارد.
برای آشنایی با مراحل کامل ساخت پروتز، صفحه ساخت پروتز پا را بخوانید.
انتخاب کفش مناسب با پروتز زیر زانو
کفش اشتباه میتواند راه رفتن با پروتز زیر زانو را ناپایدار کند این موضوع را جدی بگیرید. ارتفاع پاشنه کفش باید با پنجه پروتزی هماهنگ باشد.
یک تست ساده: کفش را به پنجه پروتز بپوشانید و روی سطح صاف بگذارید. از کنار نگاه کنید. اگر پایلون به عقب کج شد یعنی پاشنه کوتاه است در راه رفتن حس میکنید دائم در سربالایی هستید. اگر به جلو کج شد یعنی پاشنه بلند است احساس سرپایینی میکنید.
قانون طلایی: قبل از خرید کفش جدید، با پروتزیست مشورت کنید.
راه رفتن با پروتز زیر زانو چقدر طول میکشد؟
خبر خوب این است که یادگیری راه رفتن با پروتز زیر زانو نسبت به پروتز بالای زانو بسیار سریعتر است. اکثر افراد در ۲ تا ۳ هفته راه رفتن مستقل را یاد میگیرند البته با تمرین منظم و حمایت فیزیوتراپیست.
سوالات رایج درباره پروتز زیر زانو
پروتز زیر زانو چقدر دوام میآورد؟
قطعات معمولاً ۲ تا ۴ سال عمر میکنند. تغییرات حجمی استامپ ممکن است زودتر نیاز به اصلاح سوکت ایجاد کند.
آیا با پروتز زیر زانو میتوان ورزش کرد؟
با پنجه کربنی مناسب، بسیاری از ورزشها از پیادهروی تا دویدن و شنا امکانپذیر است.
اجزای زانو در پروتز زیر زانو چه نقشی دارند؟
در این نوع پروتز زانوی طبیعی خود فرد حرکت را هدایت میکند به همین دلیل قوت عضلات اطراف زانو و لگن اهمیت ویژهای دارد.
مشاوره رایگان: بودجه شما راهنمای ماست
پروتز زیر زانوی مناسب شما با ارزیابی حضوری تعیین میشود. در جلسه مشاوره رایگان، شرایط استامپ، سطح فعالیت و بودجهتان را با هم بررسی میکنیم و صادقانه میگوییم بهترین گزینه برای شما کدام است.
برای آشنایی با قیمتها قبل از مراجعه، صفحه قیمت پروتز پا زیر زانو را می توانید ببینید.
سلام.ممنون ازین مطلبتون.ی سوال داشتم؛
پروتز سیلیکونی زیر زانو هم شما می سازید؟
سلام دوست عزیز.
خواهش میکنم.امیدوارم این مطلب براتون مفید واقع بشه.
در واقع چیزی به اسم “پروتز سیلیکونی زیر زانو” نداریم بلکه سیستم تعلیق پروتز زیر زانو میتونه از طریق نوعی لاینر سیلیکونی تامین بشه و به احتمال زیاد منظور شما هم همین مورد بوده. بله همونطور که در مطلب هم اورده شده بعد از معاینه و ارزیابی توسط پروتزیست، میتونه از این نوع سیستم تعلیق (یعنی لاینر سیلیکونی) برای پروتز پای زیر زانوی شما استفاده بشه.
شما می تونید برای آشنایی با اصطلاحات رایج انواع پروتز های پا (پاهای مصنوعی) و این نوع مفاهیم، به عنوان مطلب “آشنایی با کلیات پروتز پا (پای مصنوعی)؛ ۱۰اصطلاح رایج در پروتز پا” در مقالات سایت مراجعه کنید.