برای والدینی که هر روز با تغییرات کوچک ظاهر فرزندشان روبهرو میشوند، طبیعی است که شکل و اندازهی سر نوزاد جای سؤال داشته باشد. این صفحه پاسخ مهمترین پرسشهایی است که در سالهای فعالیت دکتر طاهر بابایی، از سوی خانوادهها مطرح شدهاند؛ کنار هم چیده شدهاند تا بدون نیاز به جستوجوی طولانی، خیال شما زودتر راحت شود.
اگر در میان پاسخها باز هم نکتهای ذهنتان را درگیر کرد، با خیال راحت تماس بگیرید.
دربارهی شکل و رشد طبیعی سر نوزاد
شکل طبیعی سر نوزاد چگونه است؟
سر نوزاد در روزهای اول معمولاً کاملاً گرد نیست. بهخاطر عبور از کانال زایمانی، ممکن است کشیده، کمی نامتقارن یا با برآمدگیهای موقتی به دنیا بیاید. این تغییرات در بیشتر موارد طبیعی است و طی چند هفتهی اول خودش را اصلاح میکند. برای آشنایی دقیقتر با اینکه چه چیزی نرمال است و چه چیزی نه، توضیحات کامل در مطلب شکل طبیعی سر نوزاد آمده است.
انواع بدشکلی شکل سر چیست؟
رایجترین موارد عبارتاند از پلاژیوسفالی (تختشدگی یکطرفهی پشت سر)، براکیسفالی (پشت سر کاملاً تخت) و اسکافوسفالی یا همان سر بیضی شکل و کله خربزهای. هرکدام علت متفاوتی دارند و درمانشان هم با یکدیگر فرق میکند. در صفحهی انواع شکل سر نوزاد هرکدام با تصویر توضیح داده شده تا تشخیص اینکه فرزند شما در کدام دسته قرار میگیرد سادهتر باشد.
سر نوزاد تا چند ماهگی فرم میگیرد؟
این یکی از پرتکرارترین پرسشهای والدین است. خلاصهاش اینکه تا حدود ۴ ماهگی، استخوانهای جمجمه بسیار شکلپذیرند و اغلب خودبهخود اصلاح میشوند. از ۴ تا ۶ ماهگی، پنجرهی طلایی درمان است. بعد از ۱۲ ماهگی، تغییر شکل بسیار محدود میشود. توضیح کامل و قدمبهقدم در سر نوزاد تا چند ماهگی فرم میگیرد آمده است.
علائمی که بهتر است نادیده نگیرید
چه زمانی باید نگران شکل سر نوزاد شد؟
اگر متوجه شدید نوزادتان همیشه سرش را به یک سمت میچرخاند، یا یک طرف صورتش با طرف دیگر متفاوت دیده میشود، یا تختشدگی واضحی در یک نقطه از سر دارد، وقت آن است که با یک متخصص صحبت کنید. در این موارد، کجی گردن (تورتیکولی) و بدشکلی سر اغلب کنار هم دیده میشوند؛ موضوعی که در درمان کجی گردن نوزاد مفصل به آن پرداخته شده است.
علت نامتقارن بودن سر یا صورت نوزاد چیست؟
نامتقارنی صورت یا سر معمولاً ریشه در سه عامل دارد: وضعیت قرارگیری در رحم، خوابیدن طولانیمدت روی یک سمت، و کجی گردن. اگر این نامتقارنی پس از چند هفته از بین نرفت، حتماً باید بررسی شود. توضیح کامل در علت نامتقارن بودن صورت نوزاد آمده است.
برآمدگی پشت سر یا پیشانی نوزاد طبیعی است؟
برخی برآمدگیها مثل خط میانی پیشانی یا برآمدگی پشتسری در ماههای اول طبیعیاند و با رشد نوزاد محو میشوند. اما اگر این برجستگیها برجستهتر میشوند یا تقارن سر را بههم زدهاند، نیاز به بررسی دارد. هر دو حالت با تصویر در برجستگی تیغه میانی پیشانی نوزاد و برآمدگی پشت سر نوزاد توضیح داده شدهاند.
روشهای اصلاحی در خانه
چطور سر نوزاد را گرد کنیم؟
گردتر کردن سر نوزاد در ماههای اول کار سختی نیست، به شرطی که چند نکته را رعایت کنید: تغییر مرتب سمتی که نوزاد روی آن میخوابد، زمان tummy time روی شکم در بیداری، و بغل کردن متناوب از دو طرف. این روشها فقط زمانی جواب میدهد که زود شروع شوند. مطلب چگونه سر نوزاد را گرد کنیم قدمبهقدم نشان میدهد چه باید کرد.
آیا بستن پیشانی یا سر نوزاد با دستمال مفید است؟
این روش سنتی متأسفانه نهتنها مؤثر نیست، در مواردی میتواند به جریان خون و تنفس راحت نوزاد آسیب بزند. شکلدهی سر نوزاد روش علمی خاص خودش را دارد و پارچه و دستمال جایگزین آن نیست. دلایل علمی این موضوع در بستن پیشانی نوزاد توضیح داده شده است.
بالش فرمدهی سر نوزاد تا چه سنی مناسب است؟
بالشهای فرمدهی فقط در چند ماه اول و در صورت تأیید پزشک کاربرد دارند، آن هم نه برای همهی نوزادان. استفادهی نادرست یا طولانیمدت میتواند بیشتر از فایده ضرر داشته باشد. جزئیات سنی و موارد مصرف در بالش فرمدهی سر نوزاد آمده است.
دربارهی کلاه فرمدهی سر نوزاد
کلاه فرمدهی چیست و چه زمانی استفاده میشود؟
وقتی روشهای ساده در پنجرهی ۴ تا ۶ ماهگی جواب نداده باشند، یا بدشکلی متوسط تا شدید باشد، نوبت کلاه فرمدهی سر نوزاد میرسد. این روش را دکتر بابایی برای اولین بار در ایران اجرا کرد و امروز با همان استانداردِ علمی، شکل جمجمه را بهتدریج اصلاح میکند. راهنمای جامع و کامل برای والدین در اصلاح فرم سر نوزاد قرار دارد.
عوارض کلاه فرمدهی چیست؟
وقتی کلاه با اندازهگیری دقیق و توسط متخصص ساخته شود، عوارض جدی ندارد. تنها چیزی که گاهی پیش میآید تحریک پوستی خفیف یا گرما در روزهای اول است که با تنظیم درست برطرف میشود. دربارهی این موارد و راه پیشگیری از آنها در عوارض کلاه فرمدهی سر نوزاد صحبت شده است.
قیمت کلاه فرمدهی چقدر است و از کجا تهیه کنیم؟
قیمت بسته به نوع و شدت بدشکلی متفاوت است و در قیمت کلاه فرمدهی سر نوزاد بهروز نگه داشته میشود. دربارهی خرید اینترنتی کلاه فرمدهی، توصیه میشود حتماً مطلب اختصاصیاش مطالعه شود، چون انتخاب نادرست در این مورد مستقیم روی نتیجهی درمان اثر میگذارد. اگر سؤالتان این است که کلاه فرمدهی را از کجا تهیه کنیم، پاسخ ساده است: مرکزی که خودش طراحی، اندازهگیری و پیگیری را زیر یک سقف انجام میدهد.
نحوهی استفاده از کلاه فرمدهی چگونه است؟
کلاه باید روزانه حدود ۲۲ تا ۲۳ ساعت پوشیده شود، با وقفههای کوتاه برای تمیز کردن پوست. جزئیات کامل، نکات روزانه و مراقبتهای پوستی در نحوهی استفاده از کلاه فرمدهی آمده تا روزهای اول راحتتر سپری شود.
انتخاب پزشک
متخصص اصلاح فرم سر نوزاد چه پزشکی است؟
این کار تخصصِ متخصصِ ارتز و پروتز است؛ نه پزشک عمومی، نه ارتوپد و نه جراح مغز و اعصاب — مگر در موارد بسیار خاص. در دکتر اصلاح فرم سر نوزاد توضیح داده شده که پزشک خوب در این حوزه چه ویژگیهایی دارد و هنگام انتخاب چه سؤالاتی باید پرسید. برای دکتر خوب برای کجی گردن هم صفحهی اختصاصی جداگانهای آماده شده است.
اگر هنوز سؤالی هست
اگر این پرسشها به همهی نگرانیهایتان پاسخ نداد، یا میخواهید مطمئن شوید وضعیت فرزندتان دقیقاً چگونه است، میتوانید با شمارهی ۰۹۱۹۶۳۹۱۹۶۳ تماس بگیرید؛ در بیشتر موارد، شخصِ دکتر بابایی پاسخگوی شما خواهد بود.
ویزیت در مرکز ارتوپدی فنی رادین انجام میشود؛ تهران، قیطریه، کوچهی تواضعی، پلاک ۱.
