ساخت پروتز پا یعنی چه؟
اگر تصور میکنید ساخت پروتز پا مثل خرید یک وسیله از مغازه است، باید بدانید که اینطور نیست و این یک نکته مثبت است. پای مصنوعی برای هر نفر به شکل کاملاً اختصاصی و منحصربهفرد ساخته میشود. شکل استامپ، وزن، سن، سطح فعالیت، نوع شغل، حتی کفشی که میپوشید همه در طراحی و ساخت پروتز شما نقش دارند.
یک پروتز پا ترکیبی است از قطعات آماده کارخانهای (مثل پنجه و مفصل) و اجزای سفارشیساز (مثل سوکت) که با هم یک سیستم کاملاً اختصاصی برای بدن شما میسازند.
چرا ساخت پروتز پا باید اختصاصی باشد؟
مواد مختلفی برای ساخت پروتز استفاده میشوند: ترموپلاستیک، فیبر کربن، سیلیکون، رزین، آلومینیوم و تیتانیوم. انتخاب هر کدام از این مواد بر اساس سبک زندگی، وزن، سطح فعالیت و اهداف فرد از دریافت پروتز انجام میشود. به همین دلیل هیچ دو پروتزی برای دو نفر مختلف یکسان نیستند و نباید باشند.
مرحله اول: ارزیابی و معاینه تخصصی
اولین جلسه، مهمترین جلسه در فرآیند ساخت پروتز پاست. پروتزیست در این مرحله موارد زیر را ارزیابی میکند:
سن و وزن، طول و شکل اندام باقیمانده، محل برجستگیهای استخوانی و تاندونها، سطح فعالیت روزانه و اهداف فرد از دریافت پروتز، و پیشبینی تغییرات آینده استامپ.
هدف این است که پروتزیست کاملترین تصویر ممکن از شرایط شما داشته باشد چون پروتزی که برای یک جوان فعال ۲۵ ساله ساخته میشود با پروتز یک فرد میانسال با فعالیت کمتر کاملاً متفاوت است.
در همین جلسه، برآوردی از هزینه ساخت پروتز پا هم ارائه میشود. برای آشنایی قبلی با محدوده قیمتها، صفحه قیمت پای مصنوعی را ببینید.
مرحله دوم: قالبگیری دقیق از استامپ
قالب دقیق، پایه و اساس یک پروتز راحت است اگر قالبگیری درست انجام نشود، سوکت درست ساخته نمیشود و راه رفتن با پروتز دردناک خواهد بود.
قالبگیری معمولاً با باندهای گچی انجام میشود. پس از تهیه قالب، پروتزیست آن را با گچ پر کرده و بعد از اصلاحات لازم، یک مدل گچی دقیق از استامپ آماده میشود که پایه ساخت سوکت خواهد بود. در برخی مراکز مدرن از اسکن سهبعدی هم استفاده میشود که سرعت و دقت را افزایش میدهد.
مرحله سوم: ساخت سوکت آزمایشی
قبل از ساخت سوکت دائمی، یک سوکت آزمایشی ساخته میشود. این مرحله خیلی مهم است چون اگر مستقیم سوکت دائمی ساخته شود و راحت نباشد، هم هزینه اضافی تحمیل میشود هم زمان از دست میرود.
سوکت آزمایشی معمولاً از ترموپلاستیک یا فایبرگلاس ساخته میشود. این مواد در دمای بالا ذوب شده و با کمک پمپ مکنده هوا روی قالب گچی تزریق میشوند. مزیت بزرگشان این است که با حرارت میتوان روی آنها تغییراتی ایجاد کرد.
بعد از پوشیدن سوکت آزمایشی، پروتزیست نحوه راه رفتن فرد را با دقت بررسی کرده و درباره احساس راحتی، درد، تعلیق و فیت سوکت سوال میپرسد. این مرحله ممکن است چند بار تکرار شود تا نتیجه ایدهآل حاصل شود.
مرحله چهارم: ساخت سوکت اصلی و اتصال قطعات
بعد از تأیید نهایی سوکت آزمایشی، ساخت سوکت دائمی شروع میشود. این سوکت معمولاً از جنس رزین به رنگ بدن است و با کمک پمپ مکنده هوا روی قالب نهایی تزریق میشود.
بعد از آماده شدن سوکت اصلی، تمام قطعات پروتز پا روی آن سوار میشوند: پایلون، پنجه، سیستم تعلیق و در صورت نیاز مفصل. راستای پروتز در این مرحله با دقت تنظیم میشود.
مرحله پنجم: آموزش استفاده از پروتز
دریافت پروتز تمام ماجرا نیست بلکه شروع یک مرحله مهم است. بعد از تحویل پای مصنوعی، فرد باید آموزشهای لازم را دریافت کند:
نحوه پوشیدن و درآوردن صحیح پروتز، برنامه تدریجی افزایش ساعات استفاده، تمرینات تغییر وضعیت از نشسته به ایستاده، تقویت عضلات مورد نیاز برای حمل وزن پروتز، و رویارویی با چالشهای روزمره مثل پله و سطوح ناهموار.
در ابتدا ممکن است کمی درد و ناراحتی تجربه شود این طبیعی است و با بهبود وضعیت استامپ و قویتر شدن عضلات، راه رفتن راحتتر میشود.
چقدر طول میکشد تا پروتز پا ساخته شود؟
کل فرآیند از ارزیابی تا تحویل نهایی معمولاً ۱ تا ۲ هفته طول میکشد. در مواردی که پروتزیست زمان بیشتری برای تنظیم دقیق سوکت اختصاص میدهد، این مدت ممکن است طولانیتر شود اما نتیجه نهایی با کیفیت بالاتر خواهد بود.
بازدیدهای دورهای بعد از ساخت پروتز پا
دریافت پروتز پایان کار نیست. بعد از شروع استفاده از پروتز، استامپ ممکن است کمی لاغرتر شود چون عضلات دوباره فعال میشوند و گردش خون بهتر میشود. این تغییر حجمی باعث میشود سوکت کمی گشادتر احساس شود.
راهحل موقت پوشیدن چند لایه جوراب بین استامپ و سوکت است. اما اگر تغییرات زیاد باشد، نیاز به ساخت سوکت جدید خواهد بود. همچنین با افزایش سطح فعالیت یا تغییر وزن، برخی تنظیمات ممکن است لازم باشد.
عوامل مؤثر بر موفقیت در استفاده از پروتز پا
تحقیقات نشان میدهد موفقیت در راه رفتن با پروتز به عوامل مختلفی بستگی دارد: وضعیت سلامت عمومی، انگیزه فرد، قدرت عضلانی، وضعیت پوست و بافت استامپ، وزن بدن و همچنین کیفیت ساخت پروتز. هرچه سطح قطع عضو پایینتر باشد (مثل زیر زانو)، یادگیری راه رفتن سریعتر اتفاق میافتد.
سوالات رایج درباره ساخت پروتز پا
ساخت پای مصنوعی چند جلسه نیاز دارد؟
معمولاً ۳ تا ۵ جلسه: ارزیابی، قالبگیری، پرو سوکت آزمایشی، تنظیمات نهایی و تحویل.
بعد از ساخت پروتز چقدر طول میکشد راه رفتن یاد بگیرم؟
برای پروتز زیر زانو ۲ تا ۳ هفته با تمرین منظم کافی است. برای پروتز بالای زانو زمان بیشتری لازم است.
آیا قالبگیری دردناک است؟
خیر. قالبگیری با باندهای گچی یا اسکن سهبعدی کاملاً بدون درد است.
ساخت پروتز پا از کجا شروع کنیم؟
اگر نمیدانید از کجا شروع کنید، کافی است یک قدم بردارید تماس با ما. در جلسه مشاوره رایگان، شرایط شما را بررسی میکنیم، مناسبترین نوع پروتز را پیشنهاد میدهیم و بودجهتان را در نظر میگیریم تا بهترین پروتزی که با شرایط شما ساخته میشود را با هم پیدا کنیم.
برای آشنایی با انواع پروتز زیر زانو، صفحه پروتز زیر زانو را ببینید.
