پای دیابتی چیست

علت ایجاد زخم پای دیابتی چیست و چگونه مراقب آن باشیم!

پای دیابتی

ديابت یا مرض قند يكي از بيماريهاي اصلي آسيب رسان به دستگاه هاي متعدد بدن است. تعداد زيادي عوارض ناشي از اين بيماري وجود دارد كه يكي از آنها اختلالات پاي ديابتي است

پاي ديابتي يكي از عوارض ديررس ديابت است. تقريبا 15% از كساني كه مبتلا به ديابت هستند در طول زندگي خود مبتلا به عوارض پاي ديابتي مي‌شوند و عواملي مثل نوروپاتي و بيماري هاي عروق محيطي در آن نقش دارند. گرفتاري اعصاب محيطي، همراه با بيماري عروق محيطي، فرد را مستعد زخم و عفونت پا مي كند و اگر اين امر زود تشخيص داده نشود و مراقبت و درمان پيشگيري كننده انجام نگيرد، ضايعه پا به طرف گانگرن (زخم عفونی) پيشرفت كرده، منجر به قطع پا (قطع پای دیابتی)، ناتواني و حتي مرگ بيمار مي شود. انجام اقدامات پيشگيري كننده مي تواند در 50 تا 70 درصد موارد، قطع پای دیابتی را كاهش داده، از صرف هزينه هاي زياد ناشي از بستري شدن، مراقبت در منزل و اجتماع، و ناتواني آنان بكاهد.

چرا زخم های دیابتی ایجاد می شوند؟

مشكلات پا در افراد ديابتي نتيجه چند عامل اوليه مهم است:

• نوروپاتي
• اشكال در خونرساني
• كاهش مقاومت در برابر عفونتها

البته بد شكلي‌هاي پا و تروما نيز نقش موثري در زخم شدن و عفونت پا در اين افراد دارند. هر چند همه اختلالات پاي ديابتي به طور كامل قابل پيشگيري نيستند، مي‌توان ميزان بروز و ناتواني حاصل از آنها را با پيشگيري و اقدامات مناسب و علمي به ميزان زيادي كاهش داد.

اگر چه تمام زخم های پای دیابتی قابل پيشگيري نيستند ولي مي توان از ميزان آنها کاست. آگاهي پزشکان از مشکلات پا و معاينات باليني (اصول مراقبت از زخم پای دیابتی) و درمان به موقع و مناسب ضايعات کوچک و آموزش نکات بهداشتي ساده و نحوه پوشش پا به بيماران از بروز بسياري از اين زخم ها مي کاهد.

در مرحله آسیب میزان حرارت و درد را حس نمی کنند و حتی اگر جسم خارجی تیزی در پای آنها فرو رود متوجه آن نخواهند شد حتی ممکن است باعث تغییر شکل انگشتان پا شود چون این بیماران متوجه فشار کفش نمی شوند و درنهایت پا مخصوصا کف پا دچار زخم شده که در صورت عدم تشخیص و درمان عمیق تر شده و میتواند تا استخوان هم پیشرفت کند.

چه اصولی برای بهبود زخم های دیابتی لازم است ؟

اصطلاح پای دیابتی شامل طیفی از ناهنجاری هاست که پا در معرض زخم نوروپاتیک و اختلال عروق محیطی، زخم پای دیابتی و پای شارکوت را شامل می شود.

پا تنها ساختار بدن می باشد که بصورت مستقیم با زمین در تماس است توزیع نامناسب نیروها و فشار ها سبب ایجاد حرکت غیر طبیعی پا و اعمال استرس زیاد شده و آسیب بافت و عضلات پا را به دنبال دارد و لذا طیف گسترده ای از ناهنجاری های پا را در نظر گرفت

اصول پايه اي در درمان زخم پاي ديابتي شامل: کنترل عفونت، برقراري جريان خون شرياني مناسب و برداشت فشار از پا مي باشد.

راه های محافظتی و کنترل یا درمان در زخم های دیابتی کدام است ؟

از جمله ارتوز هایی (وسایل ارتوپدی) که برای پیشگیری و کنترل زخم پای دیابتی مورد استفاده قرار می گیرد به قرار زیر می باشد:

• کفش و کفی طبی مناسب پای دیابتی :

اصلاح الگوی توزیع فشار در سطح کف پایی بهترین روش کنترل،پیشگیری و درمان زخم های پای دیابتی می باشد. نتایج مطالعات گسترده ای به وضوح نشان دادند که ایجاد تغییرات ظاهری و ساختاری در کفی و کفش های طبی می تواند راحتی پا و توزیع فشار کف پا را در بیماران دارای زخم پای دیابتی، بهبود ببخشد.

بیمارانی که مبتلا به دیابت هستند و در مرحله ای که پاها دارای حس می باشد می توانند از کفی ها و کفش مناسبی که دارای بالشتک نرم (بستر نرم) می باشند، استفاده کنند ولی بیمارانی که فاقد این حس در پا هستند که اصطلاحا بیماران نوروپاتی می باشند به کفش های طبی فضا دار و با رویه ی فوقانی از چرم نرم  و کفی های مناسب و مطابق با پای بیمار برای محافظت از سطوح تحمل وزن پا نیاز دارند.

• واکر نوروپاتی

ارتوزی است که ناحیه ساق پا و پا را در می گیرد دارای یک تکه روی پا و ساق پا که با استرپ هایی رویی هم محکم می شوند این ارتوز با مراجعه به مرکز ارتوز و پروتز (ارتوپدی فنی) بصورت سفارشی برای فرد ساخته می شود و دارای بار گهواره ای زیر قسمت کف آن وجود دارد که توزیع مناسب وزن و کاهش نیرو وارد به مفاصل مچ پا را فراهم می آورد این ارتوز برای پای شارکوت و زخم های مزمن پای دیابتی تجویز مناسبی می باشد.

• بریس PTB یا ارتوز مقاومت کننده در برابر نیروهای محوری

این بریس با عنوان ارتوز تحمل کننده وزن از تاندون پتلا (کشکک زانو) نام گذاری و برای کاهش نیرو رو پا طراحی شده است. این ارتوز در مطالعات گسترده موفقیت چشم گیری در بهبودی زخم پاشنه در پای دیابتی داشته است.

تمام ارتوز های نام برده شده توسط کارشناسان ارتوز و پروتز (ارتوپدی فنی) در مراکز مربوطه (مانند مرکز ارتوپدی فنی پژم) با توجه به شرایط بیمار و بعد از معاینه و ارزیابی آنها ساخته خواهند شد.